طراحی چهره را از کجا شروع کنیم؟

بیشترِ کسانی که طراحی چهره را رها می‌کنند، مشکلشان «دست» نیست؛ ترتیب کار است. چهره را از چشم شروع می‌کنند، بعد بینی را کنارش می‌گذارند، بعد دهان را — و در پایان کاری دارند که هر جزئش درست است ولی کل آن شبیه هیچ‌کس نیست. شباهت از جای اجزا می‌آید، نه از دقتِ تک‌تکشان.

اول کل، بعد جزء

سر را به‌عنوان یک حجم ببینید: یک بیضی کمی پهن‌تر در بالا، به‌اضافهٔ فک. پیش از هر جزئی، سه خط را بگذارید: خط میانی صورت (که با چرخش سر خم می‌شود)، خط چشم‌ها و خط پایین بینی. این سه خط، کل کار را نجات می‌دهند.

تناسباتی که به‌کار می‌آیند

• خط چشم‌ها تقریباً در نیمهٔ ارتفاع سر است، نه بالاتر؛ مبتدی‌ها همیشه چشم‌ها را زیادی بالا می‌گذارند و پیشانی را کوچک می‌کنند.
• فاصلهٔ دو چشم از هم، حدوداً به اندازهٔ یک چشم است.
• پایین بینی تا چانه، تقریباً به اندازهٔ فاصلهٔ خط چشم تا پایین بینی است.
• گوش در نمای روبه‌رو بین خط ابرو و پایین بینی جا می‌گیرد.
• دهان نزدیک‌تر به بینی است تا به چانه؛ و پهنایش کمتر از فاصلهٔ مردمک‌ها.

این‌ها قانون نیستند، نقطهٔ شروع‌اند: هر چهرهٔ واقعی از آن‌ها تخطی می‌کند و همان تخطی است که «شبیه» می‌سازد. اما تا وقتی نقطهٔ شروع را نداشته باشید، تخطی را هم نمی‌بینید.

سایه: سه چیز را پیدا کنید

حجم با پرداز الکی ساخته نمی‌شود. پیش از تیره کردن، سه چیز را روی مدل مشخص کنید: نور از کدام سمت می‌آید، مرز روشن و تاریک کجاست (روی گونه، کنار بینی، زیر لب) و نور بازتابی در بخش تاریک کجا افتاده است. بعد از آن، سایه زدن تبدیل به پر کردن یک نقشه می‌شود، نه حدس زدن.

مداد و کاغذ، به‌اندازه

برای شروع سه مداد کافی است: HB برای طرح اولیه و خطوط راهنما، 2B تا 4B برای بیشترِ بافت و تُن، و 6B فقط برای تاریک‌ترین نقطهٔ کار — اگر همه‌جا از 6B استفاده کنید، اثر خاکستری و بی‌عمق می‌شود. کاغذ کمی بافت‌دار (۱۲۰ گرم به بالا) پرداز را یکدست‌تر نگه می‌دارد. پاک‌کن خمیری برای روشن کردن به‌کار می‌آید، نه برای پاک کردن اشتباه.

چهار اشتباهی که وقت می‌خورد

• خط پررنگ در طرح اولیه: طرح باید محو باشد تا اصلاح‌شدنی بماند.
• پرداز جزئیات پیش از حجم: مو و مژه را قبل از ساخته شدن سر نکشید.
• کار از عکس با کیفیت پایین: اگر در عکس، مرز روشن و تاریک را نمی‌بینید، در طراحی هم نخواهید دید.
• ندیدنِ کار از فاصله: هر ده دقیقه کاغذ را دور کنید یا در آینه ببینید؛ خطای تناسب از فاصله فوراً پیدا می‌شود.

تمرین دو هفته‌ای

هفتهٔ اول: روزی بیست دقیقه، فقط بیضی سر و سه خط راهنما در زوایای مختلف — بدون هیچ جزئیاتی. هفتهٔ دوم: همان‌ها به‌اضافهٔ چشم و بینی، هنوز بدون پرداز. این تمرینِ خسته‌کننده همان چیزی است که بعداً سرعت می‌دهد.

در دورهٔ طراحی با مداد و دورهٔ طراحی آموزشگاه چشم سوم همین ترتیب مرحله‌به‌مرحله و با اصلاح زندهٔ کار طی می‌شود. نمونهٔ کارهای مدادی و کنته را می‌توانید در گالری آثار در اندازهٔ بزرگ ببینید.

پرسش‌های رایج دربارهٔ طراحی چهره